Розничные цены на АЗС за 1 литр 19.10 чт Сейчас Ночь Утро День 19.10 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.63 0.53 0.36
Ветер
C 2 м/с
Влаж. 91 %
USD 1.96 1.95 1.96 EUR/USD 1.18
АИ-92 1.15 0.59 0.59 0.34 EUR 2.31 2.30 2.32 USD/EUR 0.85
ДТ 1.27 0.65 0.55 0.38 RUR 0.03 3.38 3.42 USD/RUR 57.56
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
+3
+3
+3
+10
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

Ганна Цюндзявіцкая: барысаўская гаспадыня

08.09.2014 23:23 | Славутыя землякі | 3 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 4)
Сучаснае выданне Літоўскай гаспадыні 
Сучаснае выданне
"Літоўскай гаспадыні"
У сучасных беларускіх энцыклапедыях мы не знойдзем звестак пра Ганну Цюндзявіцкую, а між іншым яе “Літоўская гаспадыня” як мінімум сем разоў выдавалася на польскай мове і ўжо два – на беларускай. Ганну можна смела назваць самай папулярнай жанчынай-аўтаркай з беларускіх земляў першай паловы ХІХ ст., а напэўна што і самай карыснай!

На жаль, пра жыццё Ганны засталіся вельмі скупыя звесткі. Што тут казаць, калі нават кнігу, справу ўсяго свайго жыцця,  яна выдала ананімна... Прычынай таму сталі сацыяльныя забабоны: у першай палове ХІХ стагоддзя літаратурная дзейнасць была справай выключна мужчынскай. Тым больш што не належыла шляхцянкі, прадстаўніцы знатнага роду, апісваць брудныя сялянскія справы: кшталту, догляд свіней, чыстку хлявоў, альбо знішчэнне палявых мышэй.

Нарадзілася Ганна 18 ліпеня 1803 г. ў Каралішчавічах (зараз вёска знаходзіцца ў некалькіх кроках ад мінскага мікрараёна Шабаны). Яе бацька Міхал Прушынскі быў паважаным чалавекам у губерні, займаў пасаду мінскага падкаморага. Выйшаўшы замуж за маршалка шляхты Барысаўскага павета Юзафа Цюндзявіцкага (вяселле адбылося 19 лістапада 1926 г.), Ганна пераехала ў Кішчыну Слабаду, родавую рэзідэнцыю мужа. Сям’і Цюндзявіцкіх пашчасціла на дзяцей: тут раслі два сыны і чатыры дачкі. Сям’я была гасціннай: бывалі тут паэт Антоні Эдвард Адынец і браты-навукоўцы Антоні і Еўстафі Тышкевічы.

Ганна спраўлялася не толькі з роляй маці і гаспадыні, але актыўна займалася вывучэннем сялянскага быцця. Назірала, як працавітыя сяляне рупяць аб гаспадарцы: даглядаюць худобу, захоўваюць прадукты, шыюць адзенне і гатуюць прысмакі. Усё гэтае Ганна збірала і запісвала, каб у рэшце рэшт выдаць пад адзінай вокладкай у 1848 г. у Вільні. Выданне атрымалася энцыклапедычным. Пра гэта гаворыць ужо яго назва: “Літоўская гаспадыня, ці навука аб утрыманні ў добрым стане хаты і забеспячэнні яе ўсімі прыправамі і запасамі кухоннымі і аптэкарскімі і гаспадарчымі, а таксама гадаванні і ўтрыманні скаціны, птушкі і іншай жывёлы адпаведна спосабам найбольш выпрабаваным і правераным вопытам і да таго ж самым танным і простым”. Работа складаецца з прадмовы, шаснаццаці раздзелаў і невялічкага дадатку. У прыватнасці ў асобных раздзелах распавядаецца пра тое, як трэба даглядаць кароў, валоў, авечак, свінняў, птушку; як трэба захоўваць вяндліны, саліць мяса і рыбу, вырабляць масла і сыры, пекчы хлеб, рабіць салодкія прысмакі і алкагольныя напоі. Асобная і даволі аб’ёмная частка кнігі прысвечана выкарыстанню касметыкі.

Карацей, атрымалася сапраўдная гаспадарчая энцыклапедыя на ўсе выпадкі жыцця. Нездарма і сёння выданне карыстаецца вялікім попытам у Беларусі: першы наклад перавыдання кнігі ў 1993 г. склаў 50 тысяч экзэмпляраў!

Вядома, што апроч “Літоўскай гаспадыні” Ганна падрыхтавала да друку “Гаспадарчы штогоднік”, які двойчы выдаваўся ў Вільні ўжо пасля яе смерці, а таксама напісала, але ўжо не паспела выдаць, кнігу пра лячэнне сялян. Памерла Ганна ў росквіце жыццёвых сіл, ў 1850 г. у Кішчынай Слабадзе, дзе і была пахавана.

Выданне Літоўскай гаспадыні 1873 года
Выданне Літоўскай гаспадыні 1873 года
Алесь Лаппо, lapoales@gmail.com
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (3)
***
20.08.2017 01:31:11
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
01.09.2017 08:44:35
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
03.09.2017 00:01:04
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Славутыя землякі»
01.07.2015 20:18 | 3 |
Мікалай Шатаў: барысаўскі асілак
01.02.2015 12:41 | 4 |
Карусь Каганец: барысаўскі след
11.01.2015 22:50 | 3 |
Уладзімір Свірскі: барысаўчанін на канскай чырвонай дарожцы
06.01.2015 14:59 | 1 |
Старабарысаўская старонка Андрэя Грамыкі
21.12.2014 14:03 | 1 |
Віктар Кульбачэнка: скарыцель Эверэста
14.12.2014 12:42 | 4 |
100 гадоў барысаўскага футбола
02.11.2014 23:28 | 2
Янка Маўр: шляхам да Беларусі праз Бытчу
18.10.2014 9:20 |
Прыгоды беларускага гімна
Новости региона Новости читателей
19.10.2017 14:12
Он не сообщал о плохом качестве питьевой воды.
19.10.2017 19:41
Об этом сообщил начальник отдела предпринимательства комитета экономики Миноблисполкома Денис Курленко.
18.10.2017 14:32
14 октября на предприятии отравились работницы.
18.10.2017 13:01
Это произошло спустя три недели после трагедии.
18.10.2017 14:12 |
Проект «Белорусского детского фонда» реализуется в Восьмом микрорайоне города.
18.10.2017 18:33
Поработать или перечислить деньги на специальный счет предлагают городские власти.
18.10.2017 12:03
На сцене ДК БЕЛАЗ выступят белорусские артисты, а также гости из России и Украины.
17.10.2017 16:17
Разыскать хулигана, взобравшегося на крышу чужого автомобиля, помогла видеозапись.
Справка

Транспорт

Гостиницы

Санатории

Бани

Вакансии

Туризм

Банки

Рестораны

Аптеки

Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши
Живем в достатке
Хватает только на самое необходимое
Экономим постоянно
Еле сводим концы с концами
Результаты
Конвертер валют
BLR
USD
1.9577
EUR
2.3106
RUR
0.034011
PLN
0.54648
CZK
0.090026
UAH
0.073848
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by