Розничные цены на АЗС за 1 литр 21.11 вт Сейчас Утро День Вечер 21.11 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.62 0.52 0.37
Ветер
Ю 2 м/с
Влаж. 98 %
USD 2.00 2.00 2.01 EUR/USD 1.18
АИ-92 1.15 0.58 0.58 0.35 EUR 2.35 2.36 2.37 USD/EUR 0.85
ДТ 1.27 0.64 0.54 0.38 RUR 0.03 3.33 3.39 USD/RUR 59.24
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
0
-1
+2
0
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

Барысаўшчына 100 гадоў таму. Частка ІІ

11.01.2015 22:42 | Нататкі пра Барысаў | 2 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 1)

(весткі з Барысаўскага павету на старонках “Нашай Нівы” за 1915 год).

1915 год прынёс новыя выпрабаванні як на беларускую зямлю ў цэлым, так і на Барысаўшчыну ў прыватнасці. Не абмінуў ўвагай здарэнні з жыцця краю і галоўны нацыянальны рупар беларушчыны гэтага часу – газета “Наша Ніва”.

Новы 1915 год унёс карэктывы і ў жыццядзейнасць самой газеты. Ва ўмовах ваеннага становішча і жорсткай цэнзуры, “Наша Ніва” вымушана была плаціць ваенныя падаткі і адмовіцца ад прапаганды беларускай дзяржаўнасці, амаль кожны нумар (пачынаючы з 23 студзеня) выходзіў з істотнымі купюрамі цэнзараў, працягвалася практыка канфіскацыі газеты. Як і раней забаранялася падпісвацца на выданне настаўнікам і вучням Віленскай навучальнай акругі, паштовым, вайсковым і іншым чынам. Рэдактару газеты Янку Купале прыйшлося спраўляцца з няпростымі фінансавымі праблемамі, да таго ж павольна і няўхільна да Вільні набліжаўся фронт Першай сусветнай. У выніку 7 жніўня 1915 г. выйшаў апошні нумар выдання (пазней “Наша Ніва” на кароткі час адновіць свой выхад у 1920 г.), а ў верасні Вільню ўжо акупавалі нямецкія войскі.



Зрэшты, пакуль газета выходзіла, на яе старонках, як і ў 1914 г., з’яўлялася інфармацыя пра падзеі з Барысаўскага павета. Пашырыўся штат барысаўскіх карэспандэнтаў. Да ліку Язэпа Шпэта і Янкі Святлячка далучыліся новыя імёны – А. Нетрашкевіч з-пад Плешчаніц (цяперашні Лагойскі раён) і легендарны дзеяч беларускага нацыянальнага руху Карусь Каганец. Апошні пасля выхаду на свабоду з чарговага зняволення працяглы час не мог усталявацца на работу. Але ў пачатку 1912 г. знайшоў месца кіраўніка фальварка Жортаў у Барысаўскім павеце, дзе служыў апошнія шэсць гадоў свайго жыцця і адкуль пісаў карэспандэнцыі ў “Нашу Ніву” і іншыя беларускія выдавецтвы. Напрыклад, яго руцэ належыць допіс ў першую беларускую газету ад 21 лютага 1915 г., дзе ён паведамляў пра забойства ў Разлогах, здзейсненае на рэлігійнай глебе. 

Інфармацыя пра горад Барысаў і мястэчка Новабарысаў (пра правабярэжную частку горада у “Нашай Ніве-1915” яшчэ казалася як пра асобны населены пункт) нешматслоўная і датычыць у асноўным пажараў на заводах і дзейнасці павятовага земства.

Так, 23 студзеня паведамлялася пра вялікі пажар (агонь было відаць за 10 вёрст), які знішчыў шкляную гуту Палецкага, 31 студзеня – пра тое, што часткова згарэла ўжо іншая шкляная гута – “Барысаў” братоў Краеўскіх. 2 ліпеня на старонках “Нашай Нівы” гаварылася пра выпадак, у выніку якога на фабрыцы дрожджаў Гутмана з-за выбуху на прадпрыемстве адкінула дах і пажар не маглі патушыць на працягу сутак. 

Аднак у цэлым вялікія пажары ў 1915 г. абмінулі Барысаў. Але зачапілі Плешчаніцы – на той час адно з самых вялікіх мястэчак павета. “10 ліпеня згарэла мястэчка Плешчаніцы” – паведамляў карэспандэнт “Нашай Нівы”. Пажар пачаўся з кагальных лазень і перайшоў на жыллёвыя пабудовы. У выніку згарэла 99 дамоў, 45 крам і 2 сінагогі. Агульная шкода склала – 200 тысяч рублёў (31 ліп.).

Маецца паведамленне пра Барысаўскае павятовае земства, пра якое з артыкулаў “Нашай Нівы” за 1914 г. складваецца ў прынцыпе прыязнае меркаванне: мясцовае самакіравання рабіла дастаткова захадаў на тое, каб добраўпарадкаваць транспартныя шляхі, што для транзітнага горада мела вялікае значэнне. На гэты раз паведамляецца пра тое, што 13 лютага земства атрымала ад уладаў 60 тысяч рублёў на выдаткі, звязаныя з вайной (“НН”; 13 лют.).

У 1915 г. працягвалася кампанія па барацьбе з алкагалізмам і таму найбольшая частка допісаў з Барысаўскага павета належала менавіта ёе. Так, за год адразу тры разы паведамляецца пра раскрыццё дзейнасці нелегальных бровараў на тэрыторыі павета: спачатку быў раскрыты браварок у вёсачцы Мачулішчы (цяперашні Крупскі раён) (9 крас.), а пазней у Каменнай Студні (24 крас.) і засценку Старына (цяперашні Смалявіцкі раён). Пра пакаранні іх гаспадароў нічога не гаварылася, але мяркуючы па ўсім выракі былі суровымі.

Дарагавізна гарэлкі правакавала асобныя элементы ў грамадстве да супрацьпраўных дзеянняў. Так, 7 сакавіка паведамлялася, што ў Мінску прайшоў суд аб нападзе на “манапольку” ў в. Бытча. 19 ліпеня 1914 г. падчас мабілізацыі натоўп запасных гвалтоўна ўлез у “манапольку” і вынес адтуль гарэлкі на 14 рублёў 45 капеек. У выніку двух завадатараў асудзілі на пазбаўленне ўсіх правоў і зняволенне ў арыштанцкай роце адпаведна на 3 і 3,5 гады.

У студзені паведамлялася пра частыя выпадкі нападу ваўкоў (“цяпер ходзюць не па адным, а цэлымі ватарбамі”) на людзей. Жыхар з в. Старыя Валасовічы (цяперашні Лепельскі раён) позна вяртаўся дахаты з мястэчка і яго перастрэлі сем ваўкоў – ад навалы ён цудам уцалеў, але ўжо ўратаваным, цяжка захварэў і памёр (“НН”; 16 студз.).

Значна скараціліся карэспандэнцыі ад “зэмбінскага нашаніўца” Язэпа Шпэта: відаць што гэта было звязана з яго мабілізацыяй у расійскае войска. Тым не менш 1 мая ў “НН” з’явіўся яго допіс з фронта пра “дзіўную вайну” на нямецка-расійскім фронце, які амаль  не зрушыўся з месца з лістападу мінулага года.

Першая сусветная вайна стала галоўнай прычынай закрыцця газеты “Нашай Нівы”, але тым не менш спрычынілася да запаветнай мары яе выдаўцоў і аўтараў – беларускай дзяржаўнасці.
Аляксандр Лапо
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (2)
***
06.02.2017 08:42:34
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 23:02:44
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Нататкі пра Барысаў»
03.07.2015 17:35 | 1 |
Як віншавалі з 3 ліпеня барысаўская і смалявічская раёнкі ў 1945 годзе
21.05.2015 20:32 | 2 |
«Самыя дэмакратычныя выбары» і «Ачкаўцірацелі з райзо»: аб чым пісала барысаўская раёнка 70 год таму
15.02.2015 20:59 | 3 | |
Яўрэйскі Барысаў
16.01.2015 18:44 | 3 |
Барысаўшчына на фотаздымках з Бундэсархіва
11.01.2015 22:42 | 2 |
Барысаўшчына 100 гадоў таму. Частка ІІ
01.01.2015 13:28 | 3 |
Янка Купала: барысаўскі след
21.12.2014 14:14 | 2 |
Барысаў ва ўспамінах нямецкага генерала
14.12.2014 13:06 | 4
Шыльды без гісторыі: па слядах старэйшых барысаўскіх вуліц
Новости региона Новости читателей
20.11.2017 13:00 |
Это первая кадровая перемена в аппарате Борисовского райисполкома при новом главе вертикали.
20.11.2017 19:56
Движение транспорта через переезд не будет осуществляться с 13.00 до 16.00.
20.11.2017 19:39 |
И оказались в изоляторе РУВД.
20.11.2017 13:50
Они покинули отделение реанимации.
19.11.2017 20:19 |
«Уже как-то не очень смотрится этот городок даже на фоне районных центров», — заявил Александр Лукашенко во время поездки в Борисовский район.
19.11.2017 21:09 |
Фигура великого комбинатора сделана по заказу ТЦ «Сити».
18.11.2017 21:58
Лукашенко поручил заняться развитием Жодино и реконструировать дорогу его молодости.
17.11.2017 17:07 |
Задержка движения составила более 25 минут.
Справка

Транспорт

Гостиницы

Санатории

Бани

Вакансии

Туризм

Банки

Рестораны

Аптеки

Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши
Живем в достатке
Хватает только на самое необходимое
Экономим постоянно
Еле сводим концы с концами
Результаты
Конвертер валют
BLR
USD
2.0017
EUR
2.3547
RUR
0.033789
PLN
0.55737
CZK
0.092248
UAH
0.075593
iPuzzle
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by