Розничные цены на АЗС за 1 литр 24.09 вс Сейчас Вечер Ночь Утро 24.09 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.64 0.53 0.37
Ветер
В 6 м/с
Влаж. 59 %
USD 1.94 1.93 1.95 EUR/USD 1.20
АИ-92 1.15 0.60 0.60 0.35 EUR 2.32 2.31 2.33 USD/EUR 0.83
ДТ 1.27 0.66 0.55 0.38 RUR 0.03 3.33 3.38 USD/RUR 57.63
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
+17
+14
+10
+11
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

Трагедыя барысаўскага гета

19.11.2014 10:36 | Помнікі Барысаўскага края | 4 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 5)
З канца XVIII стагоддзя значную ролю ў жыцці Барысава адыгрывалі габрэі. Напачатку ХХ стагоддзя яны складалі ўжо абсалютную большасць сярод насельніцтва горада. Але Другая сусветная і Халакост перакрэслілі ход гісторыі – габрэйскае насельніцтва Барысава амаль цалкам было знішчана ўсяго за два дні.

Калі верыць перапісу, у 1939 г. 20% насельніцтва Барысава (больш за 10 тыс. чалавек) складалі габрэі. Насамрэч гэты адсотак быў яшчэ большым: многія не афішавалі сапраўдную этнічную прыналежнасць, запісваліся рускімі ці беларусамі. Стаўленне да габрэяў у Савецкім Саюзе таксама было не самым цёплым. Аднак сапраўдныя чорныя гадзіны для барысаўскіх габрэяў насталі з уваходам ў горад нацысцкіх войскаў.

Немцы ўвайшлі ў Барысаў 2 ліпеня 1941 г. і адразу не сталі хаваць свайго выключна варожага стаўлення да габрэяў. Яшчэ да арганізацыі гарадскога гета сталі звыклымі забойствы іудзеяў. Шкадавання не было ані да  старых, ані да дзяцей і жанчын. 

Далейшае развіццё падзей адбывалася па звыклай схеме. Усе габрэі павінны былі нашыць на адзенне жоўтыя шасцівугольныя зоркі і не кантактаваць з астатнім насельніцтвам. 25 ліпеня 1941 г. на ўскраіне горада было арганізавана гета. Яно займала некалькі кварталаў паміж сучаснымі вуліцамі Савецкай, Лапаціна, Чырвонаармейскай і тэрыторыяй габрэйскіх могілак. Уваход у гета быў адзін – брама ў гета знаходзілася на сучаснай вуліцы Рубена Ібарурі. Выйсця фактычна не існавала…

Трагедыя барысаўскага гета

Усяго да 27 жніўня гітлераўцы сагналі ў гета больш за 8 тыс. чалавек. Немцамі былі створаны ўсе ўмовы, каб прынізіць габрэяў: у іх забралі ўсе каштоўныя і цёплыя рэчы, наклалі вялізную грашовую кантрыбуцыю, накіроўвалі на самыя брудныя і невыносныя работы за дзённы паёк у 150 грамаў хлеба. Вядома, што нямногія маглі вытрымаць: так, вядомы ўсяму гораду скрыпач Абрам Залмансон разам з жонкай і двума дзецьмі ўчынілі самагубства праз прыняцце яд. У гета адчувалася, што справа ідзе да масавых расстрэлаў.

У пачатку кастрычніка 1941 г. немцы накіравалі ваеннапалонных выкапаць дзве вялікія ямы ў раёне колішняга барысаўскага аэрадрома, непадалёк ад вёскі Разуваеўка. Масавае забойства распачалося а 3 гадзіне ночы з 19 на 20 кастрычніка. Апроч нямецкіх армейскіх злучэнняў і СД у расстрэлах мірных жыхароў актыўна ўдзельнічалі паліцаі як з Барысава, так і з суседніх тэрыторый. Усю ноч і наступны дзень бясконцым ланцугом па Полацкай вуліцы ў бок аэрадромнага поля рушылі грузавікі, запоўненыя асуджанымі на смерць габрэямі.

З нямецкіх разлікаў толькі за 20-21 кастрычніка 1941 г. было расстраляна 7245 барысаўскіх габрэяў. З улікам менш масавых расстрэлаў і забойстваў, колькасць ахвяраў генацыду ў Барысаве складае прыкладна 9000 чалавек. Немцы часова пакінулі жывымі каля 1500 яўрэяў, патрэбных ім спецыяльнасцяў. Пазней да іх далучыліся прывезеныя яўрэі з Польшчы, Чэхіі і Аўстрыі. Усіх іх забілі ў 1942 г. 

Адзінкам з жыхароў барысаўскага гета ўдалося ўратавацца: напрыклад, Паліну Аўскер ужо ў яме перад расстрэлам пазнаў нямецкі афіцэр, у якога яна была прыбіральшчыцай. Той давёў кіраўнікам расстрэлу, што яна не габрэйка, забраў яе, адвёз за горад і адпусціў. У выніку яна знайшла прытулак у сям’і Лукінскіх пад Смаленскам і перажыла вайну.

Цікава, што ў 1943 г., немцы, намагаючыся схаваць сляды злачынстваў, прымусілі ваеннапалонных раскапаць целы забітых яўрэяў і спаліць на вогнішчы; аднак схаваць злачынствы такіх маштабаў – немагчыма.

Трагедыя барысаўскага гета
Памятны знак на месцы ўваходных варот ў Барысаўскае гета

Зараз гэта падаецца дзіўным, але ўшанаваць памяць забітых габрэяў у Барысаве аказалася справай невырашальнай. У 1947 г. родзічы забітых усталявалі на месцы расстрэла невялікі помнік, што праўда, без узгадвання пра халакост. Гэта тэма была закрытай – тым больш, што распачыналася маштабная антыгабрэйская кампанія ў Савецкім Саюзе. 

Толькі 10 лістапада 1991 г. адбылося першае мерапрыемства, дазволенае гарадской уладай, на якім мясцовыя габрэі змаглі публічна распавесці праўду пра масавае забойства сваіх продкаў у гады вайны. Гэта быў мітынг каля помніка, арганізаваны таварыствам яўрэйскай гісторыі і культуры “Святло меноры” ў памяць пра 50-годдзе сумных трагічных падзей.

Пазней, ў 1995 г., быў атрыманы дазвол на выяву меноры на помніку, а 5 лістапада 2005 г. на месцы расстрэла быў узведзены новы мемарыяльны комплекс, у якім ўжо адкрытым тэкстам гаворыцца пра трагічныя падзеі, пра тое, аб чым не варта забываць.

Трагедыя барысаўскага гета
Мемарыял на месцы равоў, у якіх немцы і мясцовыя паліцаі забілі вязняў Барысаўскага гета.
Фота - Vadim Akopyan

Мемарыял на месцы забойства нацыстамі вязняў Барысаўскага гета
Мемарыял на месцы забойства нацыстамі вязняў Барысаўскага гета. 
Фота - Vadim Akopyan
Аляксандр Лапо
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (4)
***
31.01.2017 23:50:03
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
05.02.2017 18:45:18
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 14:53:31
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 21:44:47
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Помнікі Барысаўскага края»
16.05.2015 22:22 | 2 |
Скарбніца Барысаўскага музея. Другая частка
26.02.2015 21:32 | 2 |
Скарбніца Барысаўскага музея
01.02.2015 13:15 | 1 |
Перадмаставое ўмацаванне Барысава
25.01.2015 22:10 | 1 |
Уваскрасенскі сабор у Барысаве: хроніка ў фотаздымках
02.12.2014 12:31 | 4 |
Камяні князя Барыса
19.11.2014 10:36 | 4 |
Трагедыя барысаўскага гета
10.11.2014 2:13 |
Аскепкі 1812 года на Барысаўшчыне
26.10.2014 18:51
Сядзіба Раманавых у Старабарысаве
Новости региона Новости читателей
22.09.2017 11:04 | |
Учения «Запад-2017» завершились, но пользователи в соцсетях продолжают делиться своими фото и видео.
22.09.2017 19:16
Руководство намерено выручить около 270 тыс рублей
22.09.2017 18:08
Он ушел 15 сентября из квартиры в деревне Зембин.
22.09.2017 17:18
Пока обязанности руководителя исполняет Геннадий Сысоев.
19.09.2017 13:55
Рассмотрение дела состоится 17 октября 2017 года.
19.09.2017 15:02
В этот день можно будет посетить БЕЛАЗ и КЗТШ, побывать на концертах и принять участие в конкурсах.
19.09.2017 14:48 |
До назначения на должность Ольга Голобородова работала учителем биологии.
18.09.2017 16:48 |
Белорусский автомобильный завод готовится отметить День машиностроителя.
Неформат

Дурка

В союзной России вот уже третье столетие сохраняются две беды: дураки и дороги. В Беларуси с дорогами чуть получше, но вместо них, похоже, возникает иная проблема - деньги.  

Полный абзац

«Народная газета», №25 (3621), пятница, 26 июня 2015 г.
Итак, нам в этом году в очередной раз предстоит сделать выбор. Народная мудрость гласит: “От добра добра не ищут!” В связи с этим белорусам следует тысячу раз хорошенько подумать о том, стоит ли пускать на капитанский мостик своего корабля тех, кто даже и не скрывает своего намерения выпустить из рук его руль и тем самым бросить страну на произвол рыночной стихии. А уж эта стихия, будьте уверены, со всего маху швырнет всех нас на острые рифы рыночного олигархического капитализма.

ПолиGraff

президент Беларуси
обращаясь 21 апреля с ежегодным посланием к белорусскому народу и Национальному собранию, прокомментировал критику пенсионной реформы

Всего ответов: 69869

САДизмы

Соня, 5 лет
Копошусь на кухне, Сонечка сидит тихонько в туалете с книжкой. И вдруг как закричит, у меня аж внутри все похолодело. Пулей влетаю в туалет - дочка сидит как ни в чем не бывало.
- Соня, что случилось?!
- Ничего...
- Почему кричала?!
- Мама, ну здесь же восклицательный знак!
Все высказывания детей

Блог в помощь

Борис Шапиро
Борис Шапиро Борис Шапиро родился в Москве, с 1975 года он постоянно живет в Германии, но интересуется всем, что происходит в России. И, конечно, в Беларуси: отец его, Израиль Шапиро – уроженец Борисовского района Минской губернии.
Мой коллега, профессор Зиновий Кресин, пригласил поступить в аспирантуру. Когда пришел приказ меня в очередной раз выгнать, Зяма прямо на нем написал: «Пошли вы все на х.й».

КИНОхаос

Команда бесстрашных девушек встала на защиту Нью-Йорка.
Все кинообзоры

Право имею

Вопрос депутату

Справка

iPuzzles

Продажа коньячного спирта оптом. . Купить дубликаты элитного алкоголя дешево
Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши
Живем в достатке
Хватает только на самое необходимое
Экономим постоянно
Еле сводим концы с концами
Результаты
Конвертер валют
BLR
USD
1.9366
EUR
2.3198
RUR
0.033604
PLN
0.54313
CZK
0.089072
UAH
0.073775
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by