Розничные цены на АЗС за 1 литр 23.11 чт Сейчас Утро День Вечер 23.11 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.61 0.53 0.36
Ветер
Ю 1 м/с
Влаж. 80 %
USD 2.00 2.02 2.03 EUR/USD 1.18
АИ-92 1.15 0.57 0.57 0.34 EUR 2.36 2.33 2.35 USD/EUR 0.85
ДТ 1.27 0.63 0.55 0.38 RUR 0.03 3.37 3.42 USD/RUR 59.02
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
-2
-3
+1
0
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

300 гадоў разам: Барысаўшчына і Радзівілы

23.11.2014 17:59 | Нататкі пра Барысаў | 2 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 2)
У сярэдзіне XVI ст. пачалося ўзвышэнне Мікалая Радзівіла Чорнага: ён быў прызначаны вялікім канцлерам літоўскім, віленскім ваяводам і ў давесак да гэтага атрымаў у арэнду Барысаўскае староства. Сувязь Радзівілаў з гэтымі землямі не перарывалася наступныя 300 гадоў, пакуль генерал-лейтэнант расійскага войска Лявон Радзівіл не прадаў барысаўскі маёнтак царскай сям’і Раманавых.

Але Мікалай Чорны быў не першым барысаўскім намеснікам з Радзівілаў. Яго бацька Ян Барадаты арандаваў гэту воласць, аднак пасля яго смерці ў 1522 г. было вырашана дадзеную тэрыторыю перадаваць віленскаму ваяводу, які б карыстаўся атрыманымі прыбыткамі для службовых мэтаў. Барысаў у той час становіцца важным ваенным пунктам: напачатку XIV ст. войска Вялікага княства Літоўскага часта спынялася тут перад абарончымі паходамі на ўсход – Маскоўскае княства ў гэты час становіцца галоўным ворагам. Да прыкладу, менавіта адсюль накіравалася войска Канстанціна Астрожскага на пераможны бой на раку Крапіўна ў 1514 г.

 У 1551 г. жаданую, найбольш уплывовую ў дзяржаве пасаду віленскага ваяводы заняў Мікалай Радзівіл Чорны. Ён атрымаў у арэнду Барысаўскае староства і пачаў стварэнне на яе землях гаспадарчай інфраструктуры. Заняты на дзяржаўнай службе Мікалай Чорны, відаць, не часта наведваў Барысаўшчыну – справамі намесніцтва займаўся іх даручэнец з ліку больш дробнай шляхты, звычайна – асабісты васал ваяводы. Так, у часы Яна Барадатага гэта быў Сава, у часы Мікалая Чорнага – Лукаш Бескі. Дадзеная практыка захавалася і надалей.

У 1555 г. у Барысаве распачалася будаўніцтва новага драўлянага абарончага замка. У выніку паўстала фартэцыя, пра якую аўтар “Апісання Еўрапейскай Сарматыі” Гваніні пісаў у 1578 г. “Замак зроблены з дубовых дрэў і самым лепшым чынам умацаваны вежамі і драўлянымі чатырохрадовымі сценамі, якія ўнутры запоўнены зямлёй і каменнямі. Замак выгадна абкружаны наўкол ракой Бярэзінай… У ім заўсёды ўтрымліваецца гарнізон жаўнераў, на выпадак нападу маскоўцаў, каб затрымаць іх, калі яны перайдуць мяжу". Не аднойчы пад сценамі замка збіралася асноўнае войска Вялікага княства Літоўскага: усходняя пагроза не затухала, распальвалася новая шматгадовая Інфляндская вайна. 



У 1565 г. барысаўская арэнда незадоўга пасля атрымання пасадаў віленскага ваяводы і вялікага літоўскага канцлера перайшла да Мікалая Радзівіла Рудога, прадстаўніка роду біржайскай галіны (ад маёнтка Біржы на поўначы Літвы). Гераізм Рудога ў вышэйпазначанай вайне вялікі князь літоўскі і кароль польскі Стафан Баторы адзначыў тым, што замацаваў Барысаўскае староства за Радзівіламі. У 1577 г. барысаўскія землі пераходзяць ва ўласнасць сыну Мікалая Рудога – Крыштафу Перуну, а праз два гады – сыну апошняга Янушу. Стафан Баторы быў хросным бацькам Януша Радзівіла: гэта ён надаў яму венгерскае імя і зрабіў у дзень хрышчэння падарунак у выглядзе Барысаўскага староства, хоць вядома, што кіраваў гэтымі землямі Крыштаф Пярун да 1603 г.

Верагодна, што на мяжы XVI і XVII стст. быў адноўлены і ўмацаваны гаспадарчы двор на месцы першапачатковага барысаўскага гарадзішча, у сучаснай вёсцы Старабарысаў. Гэтае паселішча ў той час мела назву Радзівілаў. Пад ёй яно змешчана на даволі падрабязнай карце ВКЛ, створанай у 1590-я гады служэбнікам Крыштафа Пяруна Тамашом Макоўскім і надрукаванай у Амстэрдаме ў 1613 г. На гэтай жа карце можна бачыць і ўласна Барысаў.

У першай палове XVII ст. Радзівілы губляюць свае ўплывы, страчваюць яны і Барысаўскае староства. Толькі на пэўныя кароткія перыяды ім удаецца атрымаць у арэнду дадзеныя землі: з 1629 г. па 1635 г. староствам валодаў Альбрыхт Станіслаў, з 1650 г. – Януш Радзівіл. 

У 1654 распачалася пэўна самая крывавая вайна ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага, і на наступны год Барысаў быў захоплены расійскім войскам і спалены. Ажно да канца XVIII ст. Барысаўскае староства выйшла з рук Радзівілаў, і толькі ў 1770-я яны здолелі вярнуць гэтыя землі для свайго карыстання, што праўда, ужо без горада.  Цэнтр свайго ўладання яны перанеслі ў Старабарысаў, дзе ў 1776 г. узвялі новую сядзібу. У 1798 г., пасля таго як староства трапіла ў склад расійскай імперыі (і стала называцца маёнткам) яно не было падаравана ў прыватную ўласнасць расійскім імператарам Міхалу Гераніму Радзівілу.



Уладальнік старабарысаўскай сядзібы пачатку ХІХ ст. Міхал Геранім Радзівіл ў адрозненні ад малодшага брата Дамініка, не выступіў адкрыта на баку Напалеона, што дапамагло яму захаваць свае вялізныя ўладанні. І толькі ў 1850-я гг. генерал-лейтэнант расійскага войска Лявон Радзівіл прадаў яго разам з вялізным маёнткам Мікалаю Мікалаевічу Раманаву. Так перарвалася повязь, што злучала Барысаў з наймагутным магнацкім родам колішняга Вялікага княства Літоўскага.
Аляксандр Лапо. Фота arche.by, Аляксея Якаўлева.
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (2)
***
26.05.2017 20:09:16
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
18.07.2017 10:29:12
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Нататкі пра Барысаў»
03.07.2015 17:35 | 1 |
Як віншавалі з 3 ліпеня барысаўская і смалявічская раёнкі ў 1945 годзе
21.05.2015 20:32 | 2 |
«Самыя дэмакратычныя выбары» і «Ачкаўцірацелі з райзо»: аб чым пісала барысаўская раёнка 70 год таму
15.02.2015 20:59 | 3 | |
Яўрэйскі Барысаў
16.01.2015 18:44 | 3 |
Барысаўшчына на фотаздымках з Бундэсархіва
11.01.2015 22:42 | 2 |
Барысаўшчына 100 гадоў таму. Частка ІІ
01.01.2015 13:28 | 3 |
Янка Купала: барысаўскі след
21.12.2014 14:14 | 2 |
Барысаў ва ўспамінах нямецкага генерала
14.12.2014 13:06 | 4
Шыльды без гісторыі: па слядах старэйшых барысаўскіх вуліц
Новости региона Новости читателей
22.11.2017 13:01 | |
26 ноября на автодороге Н-8114 «Борисов-Костюки» Борисовского района будет организовано одностороннее движение транспорта.
22.11.2017 18:40
Возбуждено уголовное дело о мошенничестве.
22.11.2017 17:44
Такой вывод можно сделать благодаря данным ИАЦ.
22.11.2017 17:23 |
На этот раз — пожилая женщина.
19.11.2017 20:19 |
«Уже как-то не очень смотрится этот городок даже на фоне районных центров», — заявил Александр Лукашенко во время поездки в Борисовский район.
21.11.2017 14:04
Жодинским СК возбуждено уголовное дело.
21.11.2017 13:59
Теперь в преступлении по статье "Мошенничество" подозревается и 47-летний организатор афер и его помощники.
19.11.2017 21:09 |
Фигура великого комбинатора сделана по заказу ТЦ «Сити».
Спадчына

Гэты дзень у гісторыі

28 жніўня 1920 г. – у Барысаве прайшоў першы суботнік.
  

Помнікі Барысаўскага края

Падчас раскопак у Барысаве не ўдалося адшукаць рэшткаў старажытнага горада XII ст. – яго ў 1968 г. адкрыў археолаг Георгій Штыхаў на месцы сучаснага Стара-Барысава. З некаторых прадметаў, выяўленых на гэтых раскопках, пачынаецца экспазіцыя музея. Сярод экспанатаў грабяні з ласінага рогу, спражкі, пярсцёнкі і многае іншае.  

Славутыя землякі

Гісторыя цяжкай атлетыкі ў Барысаве пачалася задоўга да ўсталявання сусветнага рэкорда Андрэем Арамнавым на Алімпійскіх гульнях-2008 у Пекіне. У далёкі міжваенны час на ўвесь свет гучала імя барысаўскага асілка Мікалая Шатава.  

Нататкі пра Барысаў

«Слава геніяльнаму правадыру і бацьку перамогі» - еx-Press.by гартае старонкі барысаўскай і смалявічскай раённых газет за пачатак ліпеня 1945 года.  

Барысаўскія вёскі

Электронная бібліятэка Кангрэса Злучаных Штатаў Амерыкі змяшчае цікавую калекцыю фотаздымкаў расійскага навукоўца і фатографа Сяргея Міхайлавіча Пракудзіна-Горскага, які ў 1912 годзе з'дзейсніў падарожжа ў барысаўскі край.  

Страва тыдня

Самыя чыстыя і цудоўныя плады, моцныя, не мятыя кладуць у дзесяцігарцавае барыла (ёмістую бочку недзе на 30 літраў – А. Л.), а паміж імі – слаі чабору і мяты, каб яблыкі ці грушы не дакраналіся адзін да аднаго.  
Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши 31.2%
Еле сводим концы с концами 25.1%
Экономим постоянно 20.5%
Хватает только на самое необходимое 19.5%
Живем в достатке 3.7%
Всего голосов: 5778
Конвертер валют
BLR
USD
2.0031
EUR
2.3553
RUR
0.033939
PLN
0.55818
CZK
0.092366
UAH
0.075022
iPuzzle
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by