Спадчына

Аздзяцічы: ад гарадзішча да аграгарадка

Колішняе мястэчка Аздзяцічы мае доўгую гісторыю: пра гэта сведчаць і старадаўняе гарадзішча, і шматлікія курганы, і археалагічныя артэфакты.

02 ноября 2014, 17:36
Спадчына ex-press.by
963
0

Колішняе мястэчка Аздзяцічы мае доўгую гісторыю: пра гэта сведчаць і старадаўняе гарадзішча, і шматлікія курганы, і археалагічныя артэфакты. Аднак у наш час населены пункт нічым не адрозніваецца ад тыповага беларускага аграгарадка.

Уезд у аграгарадок

Тыповая забудова
  Дарога на ўскрайку аграгарадка 


Забудова з аднолькавых цагельных дамкоў, маштабная ферма з унушальным аўтапаркам, крама, пошта, аддзяленне банка, школа, клуб – стандартны набор беларускага добраўпарадкаванага сельскага паселішча. Пра тое, што ў свой час у Аздзяцічах ледзьве не кожнае лета ладзілі археалагічнае раскопкі, тут ужо не памятаюць. Нават пра курганы, якімі абсыпаны сучасныя аздзяціцкія могілкі, веды ў мясцовых апасродкаваныя: вяскоўцы хутчэй скіруюць паглядзець брацкую магілу забітых у апошнюю вайну, чым злакалізуюць знаходжанне курганоў часоў крывічоў-дрыгавічоў. Зрэшты, пакрысе сучасныя могілкі наступаюць, адваёўваюць прастору і ў леса, і ў месца пахавання жыхароў Аздзяцічаў VIII – IX стст. Што праўда, абрысы курганоў тут прачытваюцца з кожным годам усё цяжэй. У 1930-я побач з могілкамі налічвалі 63 курганы, у 1980-я – 50, з тых часоў археалагічныя разведкі не праводзіліся, аднак верагодна іх стала яшчэ менш. Дарэчы гледзячы на мясцовыя вялізныя могілкі разумееш, што Аздзяцічы ледзьве не ўсю сваю гісторыю былі значным паселішчам рэгіёна.


Надмагілле 

Курган на могілках 


Непадалёк ад могілак знаходзіцца яшчэ адзін помнік далёкай эпосе – на 10 метраў ўзвышаецца над наваколлем адно з найстарэйшых гарадзішчаў Барысаўшчыны. Тут жылі людзі яшчэ ў IV ст. да н.э. У 1958 г. на гарадзішчы праводзіліся раскопкі, але з тых часоў яно ўжо моцна пашкоджана чалавекам.
Нягледзячы на даўнюю гісторыю, упершыню ў пісьмовых дакументах Аздзяцічы ўзгадваюцца толькі ў 1594 г., а на мапах з’яўляюцца – ў 1772 г. Дарэчы менавіта ў XVIII ст. мястэчка ўсталявалася на цяперашнім месцазнаходжанні: да гэтага яно знаходзілася некалькі бліжэй да Бярэзіны. Цэнтральнае месца ў планіроўцы новага паселішча пачалі займаць дзве доўгія вуліцы. Яны атрымалі адпаведныя назвы: 1-ы (цяпер – вуліца Бардзілоўскага)і 2-і план (Кастрычніцкая вуліца).

Ужо ў першай пісьмовай згадцы пра Аздзяцічы ўпамінаецца царква. Першая святыня знаходзілася недзе на месцы цяперашніх могілак, пазней царкву перанеслі ў цэнтр мястэчка. У 1862 г. пасля адмены прыгоннага права насупраць царквы была ўсталявана амаль 3-метровая гранітная стэла з выявай расійскага герба. Манумент быў выліты на Чэрнеўскім металургічным заводзе і пастаўлены ва ўдзячнасць за адмену прыгоннага права. У пачатку ХХ ст. царква стала ініцыятарам барацьбы за цвярозасць. У Аздзяцічах нават дзейнічала таварыства цвярозасці, у якое прымалі толькі пасля асаблівага рытуала: неабходна было, стоячы на каленах, паклясціся на Евангеллі. Па завяршэнні абраду святар вешаў на шыю медаль з арлом, на зваротным баку якога быў прыведзены тэкст клятвы.


Праіснавала царква да 1930-х гадоў, пакуль не была знішчана бальшавікамі. Адчуваецца, што ў архітэктуры Аздзяціч якраз не хапае праваслаўнай святыні, якая магла б некалькі разварушыць духоўнае жыццё старадаўняга паселішча. 

Автор: Алесь Лапо, фота аўтара
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Square Перепечатка материалов EX-PRESS.BY борисовскими СМИ возможна только с письменного разрешения редакции. Разрешается цитировать материалы EX-PRESS.BY в соцсетях, если объем текста не превышает 700 знаков. Гиперссылка на EX-PRESS.BY должна размещаться в 1-ом абзаце и вести непосредственно на авторский материал.

Комментарии (0)

Станьте первым в обсуждении!

Авторизуйтесь для обсуждения!

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
3 минуты назад | Экономика
Биржа: на торгах 20 января белорусский рубль укрепился сразу к доллару, евро и российскому рублю
6 минут назад | Общество
До 11 градусов мороза ожидается в Беларуси 21 января
около 2 часов назад | Общество
В Украине и ЕС снова вспышка кори, есть умершие. Что важно знать белорусам, которые туда едут
около 2 часов назад | Экономика
Биржа: белорусский рубль начал торги 20 января ростом сразу ко всем основным валютам
около 2 часов назад | В мире
Мэй: второго референдума в Великобритании по вопросу выхода из ЕС не будет
около 2 часов назад | Экономика
Бедность увеличивается в масштабах
около 3 часов назад | В мире
Ученые: подростковый возраст надо увеличить до 24 лет
около 4 часов назад | Политика
Чаусов: Проект "Белая Русь" как политическая партия власти окончательно похоронен
около 4 часов назад | Экономика
"Дримлэнд" выставлен на торги. Распродается имущество беглого бизнесмена Аверьянова
около 4 часов назад | Культура
Эксперты три года слушали диски и виниловые пластинки, ища "экстремизм"
около 4 часов назад | Общество
Родители погибшей "на картошке" школьницы добились компенсации в 50 тысяч рублей
около 5 часов назад | Политика
Казахстан предлагает перенести переговоры по Донбассу из Минска в Астану
около 5 часов назад | В мире
МОК не допустил 111 российских спортсменов на зимнюю Олимпиаду в Пхенчхане
около 16 часов назад | В мире
Порошенко потратил на тайный отдых на Мальдивах полмиллиона долларов
около 16 часов назад | В мире
Польша построит атомную электростанцию
около 19 часов назад | Новости Борисова
Куда пойти в эти выходные
около 19 часов назад | Спорт
Биатлон. Белорус Владимир Чепелин стал 9-м в спринте на этапе КМ в Италии
около 20 часов назад | Новости Борисова
Крещенские купания в Борисове
около 21 часа назад | Новости Борисова
На выборах в районный совет депутатов в Борисове будет трое лишних
около 23 часов назад | Политика
Провластную «Белую Русь» возглавил глава БТ Геннадий Давыдько
около 23 часов назад | Спорт
Три экипажа "МАЗ-СПОРТавто" вошли в топ-10 очередного этапа "Дакара"
ВСЕ НОВОСТИ

ТОЛЬКО У НАС