Спадчына

Перадмаставое ўмацаванне Барысава

На сённяшні момант барысаўскі тэт-дэ-пон найбольш захаваны помнік фартыфікацыі пачатку ХІХ ст. у Беларусі.

01 февраля 2015, 22:27
Спадчына ex-press.by
1001
0

Тыльзіцкі мір 1807 г. хоць і ўсталяваў хісткую стабільнасць у узаемадачыненнях Францыі і Расійскай імперыі, аднак наклаў на апошнюю зняважлівыя знешнепалітычныя абмежаванні. У 1810 г. стала зразумелым, што вайна паміж мацнейшымі краінамі кантынентальнай Еўропы непазбежная. Расія пачала рыхтавацца да абарончай вайны і ўзводзіць лінію абарончых збудаванняў. Сярод такіх умацаванняў значылася перадмаставое ўмацаванне Барысава, ці на французскі манер “тэт-дэ-пон”.

Пачаткова планавалася пабудаваць абарону бярэзінскай пераправы на ўсход ад Зэмбіна: у месцы, дзе рака Гайна ўпадае ў Бярэзіну. Аднак дадзенае будаўніцтва патрабавала важкіх фінансавых уліванняў і цэлы час пераносілася на больш позні перыяд. У якасці больш эканомнай і часовай меры было вырашана пабудаваць тэт-дэ-пон на тэрыторыі будучага Новага Барысава. Была вырашана на поўдзень ад вёскі Дымкі ўзвесці два рэдуты, а на левым баку Бярэзіны – перадмаставое ўмацаванне. Так аказалася, што на момант нападу Напалеона на Расію гэтае ўмацаванне было адзіным у Барысаўскім павеце.

Дакументы сведчаць, што будаўніцтва ўмацаванняў у Барысаве распачалося ўзімку 1812 г. Для гэтых мэтаў у лютым у Барысаў былі накіраваныя два запасных батальёна і мінёрная рота. У сакавіку да працы былі далучаны запасныя яшчэ двух батальёнаў, аднак і гэтага недастаткова. У красавіку 1812 г. ваенны міністр Барклай дэ Толі даў указанне мінскаму губернатару прыцягнуць да фартыфікацыйных работ мясцовых жыхароў і плаціць за тое па 15 капеек у дзень.

На 25 чэрвеня, калі наступ Напалеона ўжо разгарнуўся барысаўскія ўмацаванні яшчэ не былі гатовыя, не хапала ані людской, ані артылерыйскай падтрымкі (380 чалавек двух запасных егерскіх батальёна і 16 арудзій), каб паспяхова абараняць горад. Калі 30 чэрвеня да Барысава наблізіліся французскія войскі і акалілі абаронцаў барысаўскага тэт-дэ-пона, кіраўнік апошніх палкоўнік А. Грэсэр даў загад адступаць. Перад гэтым гарматы, прымацаваныя да абарончых збудаванняў былі закляпаны, фураж і правіянт знішчаны, а асноўны мост праз Бярэзіну – спалены.

Пасля таго як горад занялі французы, Напалеон загадаў знішчыць недабудаваныя ўмацаванні. У той момант французскі імператар не ведаў, што яны яшчэ адыграюць сваю ролю падчас яго адступлення. У пачатку лістапада рэдуты занялі вайсковыя часткі адмірала П. Чычагава і тым самым перакрылі магчымасць адступлення праз горад.

Вясной 1813 г. барысаўскія ўмацаванні былі адноўленыя, у тым ліку з прыцягненнем французскіх ваеннапалонных. Аднак сваё стратэгічнае значэнне яны згубілі назаўжды. З 1926 г. паводле пастановы СНК БССР гэтыя земляныя збудаванні лічацца помнікам гісторыі, пра што сведчыць інфармацыйная стэла, пастаўленая тут ў 1985 г. У 2002 г. побач з помнікам з’явіліся дзве гарматы часоў вайны 1812 г.

Найбольш аўтарытэтны беларускі даследчык падзей 1812 г. Андрэй Лукашэвіч зазначае, што на сённяшні момант барысаўскі тэт-дэ-пон найбольш захаваны помнік фартыфікацыі пачатку ХІХ ст. у Беларусі.

Автор: Алесь Лапо. Фота: viptur.by, tut.by, liberte.ru
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Square Перепечатка материалов EX-PRESS.BY борисовскими СМИ возможна только с письменного разрешения редакции. Разрешается цитировать материалы EX-PRESS.BY в соцсетях, если объем текста не превышает 700 знаков. Гиперссылка на EX-PRESS.BY должна размещаться в 1-ом абзаце и вести непосредственно на авторский материал.

Комментарии (0)

Станьте первым в обсуждении!

Авторизуйтесь для обсуждения!

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
около 10 часов назад | Спорт
Экипаж МАЗа впервые в истории стал призером итогового зачета "Дакара"
около 10 часов назад | Общество
Топ-7 начесов съезда «Белой Руси»
около 11 часов назад | В мире
Фотография старика, спасшего из горящего дома только кошку, потрясла мир
около 13 часов назад | Общество
Председателя Молодежи БНФ Анну Смилевич отчисляют из университета
около 13 часов назад | В мире
Молдова выставит России счет за Приднестровье, и возможно — за СССР
около 13 часов назад | В мире
Twitter обнаружил еще более 1000 аккаунтов, связанных с российской «фабрикой троллей»
около 13 часов назад | Экономика
Новую порцию господдержки промышленным гигантам решили засекретить
около 14 часов назад | Новости Борисова
Борисовские спасатели показали EX-PRESS.BY, как делается купель
около 14 часов назад | Спорт
Хоккей. КХЛ. Минское "Динамо" выиграло в Риге в матче на открытом воздухе
около 15 часов назад | В мире
Эрдоган объявил о фактическом начале антитеррористической операции в сирийском Африне
около 15 часов назад | Экономика
"У кого нет денег — идут сюда". Как регионы завалили дешевым товаром из Средней Азии
около 15 часов назад | Спорт
Биатлон. Дарья Домрачева заняла третье место в гонке преследования на этапе КМ
около 15 часов назад | Новости Борисова
«Родители спокойно отпускали своих детей в походы, а мне было только за 20»
около 15 часов назад | Общество
Еще два смертных приговора: осудили убийц молодой пары на улице Алибегова
около 15 часов назад | Общество
Минчанину, который создал сайт по мониторингу обещаний чиновников, пришлось уволиться
около 16 часов назад | Технологии
"Белтелеком" увеличил максимальную сумму обещанного платежа
около 16 часов назад | Новости Борисова
Умерла 47-летняя борисовчанка, которая выпила жидкость для мытья чанов на "Фауне"
около 17 часов назад | Спорт
Футбол. БАТЭ в товарищеском матче сыграл вничью с "Белшиной"
около 17 часов назад | Новости Борисова
Областная избирательная комиссия оказалась более либеральной
около 18 часов назад | Спорт
Теннис. Белоруска Александра Саснович не вышла в 1/8 финала Australian Open
около 18 часов назад | Спорт
Белорусский экипаж МАЗа впервые вышел на второе место на "Дакаре"
ВСЕ НОВОСТИ

ТОЛЬКО У НАС