Спадчына

Вяляцічы: волатава мястэчка

Вяляцічы складаюцца з разрозненых і раскінутых на вялікай прасторы 12 пасёлкаў, уздоўж якіх нетаропка плыве Нача.

29 сентября 2014, 17:22
3164
Спадчына EX-PRESS.BY
0

Вяляцічы складаюцца з разрозненых і раскінутых на вялікай прасторы 12 пасёлкаў, уздоўж якіх нетаропка плыве Нача. Менавіта рака стала падставай для ўзнікнення тут паселішча, і судзячы з археалагічных матэрыялаў, чалавек тут жыў здаўна.

Аднак раней, калі роля транспартных магістраляў належыла рэкам, Вяляцічы знаходзіліся значна бліжэй да месца ўпадзення Начы ў Бобр. У 1954 г. непадалёк ад гэтага месца, на левым баку Начы, было знойдзена самае старое з вядомых на Барысаўшчыне пахаванняў ранняга бронзавага перыяду. Там 4 тысячы гадоў таму былі пахаваны вяляціцкія ваяры: побач з імі знайшлі ажно тры сякеры. Адна нагадвала ладдзю з грыбападобным абухом, а дзве астатнія – былі крамянёвымі вузкаабушнымі сякерамі.

Многа ў ваколіцах Вяляціч і пахаванняў некалькі пазнейшых часоў – курганоў, ці валатовак. Дарэчы вельмі верагодна, што ад словаў “валатоўка”, “волат” і ўзнікае назва вёскі. Найбольшая колькасць курганоў была ва ўрочышчы Валаткова поле каля Перавозу, аднак зараз захаваліся з іх толькі адзінкі. 

Вяляцічы сапраўды маюць доўгую гісторыі, але ў часы зараджэння дзяржаўнасці на беларускіх землях яны знаходзіліся далёка ад цэнтраў палітычнага жыцця – з гэтай прычыны першая пісьмовая згадка пра іх адносіцца толькі да 1562 г. З таго часу і да сучаснасці Вяляцічы з’яўляюцца важным паселішчам, куды цягнуліся жыхары навакольных вёсак: хто на кірмаш, хто ў царкву, а хто і ў карчму. Пазней ужо ў сярэдзіне ХІХ ст. тут з’явіўся яшчэ адзін цэнтр прыцяжэння – народнае вучылішча. Некалькі убаку ад вёскі, на левым беразе Начы пазней, ў 1908 г. з’явілася і досыць элітная лясная школа.

Але найперш Вяляцічы былі рэлігійным цэнтрам. Гэта адчуваецца нават у гаворцы з мясцовымі бабулямі. У кожным другім сказе яны ўзгадваюць Стваральніка: “Бог уперадзі, а я пазадзі”, “Бяз Бога не да парога!”, “З Богам!” і г.д. Мястэчка тут было сапраўды намоленае: з даўніх часоў у Вяляцічах, на месцы сучасных могілак, існаваў праваслаўны манастыр. Старцам-інакам з Кіева з’явіўся тут абраз Маці Божай – вось яны і вырашылі заснаваць наўскрайку вёскі манаскую абшчыну. У 1706 г. манахі, відаць, з-за шведскай небяспекі перасяліся ў Кіеў, але манастырская Пакроўская царква працягвала прымаць вернікаў. Пачаткова вакол храма хавалі толькі манахаў, але з часам гэта месца пераўтвараецца ў агульнавясковыя могілкі. Дагэтуль вяляцічцы называюць гэта месца Манастырком, хоць ўжо рэдка хто назаве чаму… 

Надмагілле
 

 Капліца на могілках
 

 На могілках

Здаўна у Вяляцічах існавала два святы, на якія збіралася ўсё наўколле: Маладзіковая нядзеля і Пакроў. У Маладзіковую нядзелю з царквы на Манастырок здзяйснялі хросны ход. Мясцовы люд і паломнікі неслі выяву з дрэва той часткі цела, якая ў яго хварэла. Усе гэтая драўляныя часткі цела кідаліся на забалочаную пойму на шляху да Манастырка. Такім чынам вернікі не толькі атрымоўвалі спадзеў на выздараўленне, але і аднаўлялі грэблю на святое месца. Больш масавым быў Пакроў, бо ў гэты дзень апроч царкоўнай службы ладзіліся кірмаш і спевы. Да нашых часоў традыцыя маштабнага святкавання Маладзіковай нядзелі і Пакрова не дайшла, але захавалася іншая цікавая з’ява: на Кастрычніцкай вуліцы ў дзень Святога Мікалая з адной хаты ў іншую штогод перадаецца абраз Маці Божай. Відаць, што дадзеная традыцыя мае вельмі глыбокія карані, калі здолела перажыць годы савецкага атэізму. 
Аднак, нягледзячы на набожную мінуўшчыну, атэістычная прапаганда дала плён: новаадбудаваная Прэабражэнская царква ў Вяляцічах запаўняецца толькі на святы…

Царква


 Пакінуты дом
Алесь Лапо,, фота аўтара.
Обсудить в чате
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
Спорт
СМИ: Домрачева и Бьорндален переехали в Монако
Общество
«Кто этими чудиками должен заниматься?» Идет сбор подписей за обязательную установку номерных знаков на велосипедах, самокатах, сигвеях
Экономика
Брать или не брать. Как Беларусь идет по опасной дорожке
Общество
У тех, кто использует эмодзи в переписке, свидания чаще заканчиваются «успешно»
Общество
За решеткой за 250 долларов взятки. В чем обвиняют фигурантов самого массового «дела медиков»
Экономика
Как отмена виз «на закупы» и торговли в воскресенье повлияли на траты белорусов в магазинах Польши
Новости Борисова
Фото дня. 2-я поликлиника Борисова посвежела
Общество
Для этих трех знаков Зодиака конец 2019 года будет особенно счастливым
Новости Жодино
В Жодино токсикоман нюхал клей на автобусной остановке
Новости Борисова
Горячая вода, стиральные машины и видеокамеры. Как меняется жизнь солдат в Печах
Новости Жодино
«Раскатал» валик. В Жодино рабочий во время ремонта написал нецензурное слово в подъезде
ВСЕ НОВОСТИ

Конвертер

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
ВСЕ НОВОСТИ
Loading...