Спадчына

Аздзяцічы: ад гарадзішча да аграгарадка

Колішняе мястэчка Аздзяцічы мае доўгую гісторыю: пра гэта сведчаць і старадаўняе гарадзішча, і шматлікія курганы, і археалагічныя артэфакты.

02 ноября 2014, 17:36
2945
Спадчына EX-PRESS.BY
0

Колішняе мястэчка Аздзяцічы мае доўгую гісторыю: пра гэта сведчаць і старадаўняе гарадзішча, і шматлікія курганы, і археалагічныя артэфакты. Аднак у наш час населены пункт нічым не адрозніваецца ад тыповага беларускага аграгарадка.

Уезд у аграгарадок

Тыповая забудова
  Дарога на ўскрайку аграгарадка 


Забудова з аднолькавых цагельных дамкоў, маштабная ферма з унушальным аўтапаркам, крама, пошта, аддзяленне банка, школа, клуб – стандартны набор беларускага добраўпарадкаванага сельскага паселішча. Пра тое, што ў свой час у Аздзяцічах ледзьве не кожнае лета ладзілі археалагічнае раскопкі, тут ужо не памятаюць. Нават пра курганы, якімі абсыпаны сучасныя аздзяціцкія могілкі, веды ў мясцовых апасродкаваныя: вяскоўцы хутчэй скіруюць паглядзець брацкую магілу забітых у апошнюю вайну, чым злакалізуюць знаходжанне курганоў часоў крывічоў-дрыгавічоў. Зрэшты, пакрысе сучасныя могілкі наступаюць, адваёўваюць прастору і ў леса, і ў месца пахавання жыхароў Аздзяцічаў VIII – IX стст. Што праўда, абрысы курганоў тут прачытваюцца з кожным годам усё цяжэй. У 1930-я побач з могілкамі налічвалі 63 курганы, у 1980-я – 50, з тых часоў археалагічныя разведкі не праводзіліся, аднак верагодна іх стала яшчэ менш. Дарэчы гледзячы на мясцовыя вялізныя могілкі разумееш, што Аздзяцічы ледзьве не ўсю сваю гісторыю былі значным паселішчам рэгіёна.


Надмагілле 

Курган на могілках 


Непадалёк ад могілак знаходзіцца яшчэ адзін помнік далёкай эпосе – на 10 метраў ўзвышаецца над наваколлем адно з найстарэйшых гарадзішчаў Барысаўшчыны. Тут жылі людзі яшчэ ў IV ст. да н.э. У 1958 г. на гарадзішчы праводзіліся раскопкі, але з тых часоў яно ўжо моцна пашкоджана чалавекам.
Нягледзячы на даўнюю гісторыю, упершыню ў пісьмовых дакументах Аздзяцічы ўзгадваюцца толькі ў 1594 г., а на мапах з’яўляюцца – ў 1772 г. Дарэчы менавіта ў XVIII ст. мястэчка ўсталявалася на цяперашнім месцазнаходжанні: да гэтага яно знаходзілася некалькі бліжэй да Бярэзіны. Цэнтральнае месца ў планіроўцы новага паселішча пачалі займаць дзве доўгія вуліцы. Яны атрымалі адпаведныя назвы: 1-ы (цяпер – вуліца Бардзілоўскага)і 2-і план (Кастрычніцкая вуліца).

Ужо ў першай пісьмовай згадцы пра Аздзяцічы ўпамінаецца царква. Першая святыня знаходзілася недзе на месцы цяперашніх могілак, пазней царкву перанеслі ў цэнтр мястэчка. У 1862 г. пасля адмены прыгоннага права насупраць царквы была ўсталявана амаль 3-метровая гранітная стэла з выявай расійскага герба. Манумент быў выліты на Чэрнеўскім металургічным заводзе і пастаўлены ва ўдзячнасць за адмену прыгоннага права. У пачатку ХХ ст. царква стала ініцыятарам барацьбы за цвярозасць. У Аздзяцічах нават дзейнічала таварыства цвярозасці, у якое прымалі толькі пасля асаблівага рытуала: неабходна было, стоячы на каленах, паклясціся на Евангеллі. Па завяршэнні абраду святар вешаў на шыю медаль з арлом, на зваротным баку якога быў прыведзены тэкст клятвы.


Праіснавала царква да 1930-х гадоў, пакуль не была знішчана бальшавікамі. Адчуваецца, што ў архітэктуры Аздзяціч якраз не хапае праваслаўнай святыні, якая магла б некалькі разварушыць духоўнае жыццё старадаўняга паселішча. 

Алесь Лапо, фота аўтара
Обсудить в чате
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
Спорт
СМИ: Домрачева и Бьорндален переехали в Монако
Общество
«Кто этими чудиками должен заниматься?» Идет сбор подписей за обязательную установку номерных знаков на велосипедах, самокатах, сигвеях
Экономика
Брать или не брать. Как Беларусь идет по опасной дорожке
Общество
У тех, кто использует эмодзи в переписке, свидания чаще заканчиваются «успешно»
Общество
За решеткой за 250 долларов взятки. В чем обвиняют фигурантов самого массового «дела медиков»
Экономика
Как отмена виз «на закупы» и торговли в воскресенье повлияли на траты белорусов в магазинах Польши
Новости Борисова
Фото дня. 2-я поликлиника Борисова посвежела
Общество
Для этих трех знаков Зодиака конец 2019 года будет особенно счастливым
Новости Жодино
В Жодино токсикоман нюхал клей на автобусной остановке
Новости Борисова
Горячая вода, стиральные машины и видеокамеры. Как меняется жизнь солдат в Печах
Новости Жодино
«Раскатал» валик. В Жодино рабочий во время ремонта написал нецензурное слово в подъезде
ВСЕ НОВОСТИ

Конвертер

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
ВСЕ НОВОСТИ
Loading...