Спадчына

Аскепкі 1812 года на Барысаўшчыне

Барысаўская зямля праславілася на ўсю Еўропу ў далёкім 1812 годзе.

10 ноября 2014, 20:37
1689
Спадчына EX-PRESS.BY
0

Памяць пра падзеі, што перакроілі ход еўрапейскай гісторыі пачатку ХІХ ст., захавалася да нашых дзён. Апроч памяці засталіся і помнікі той эпохі – узгадаем пра іх.

Земляныя умацаванні ў Барысаве

Напярэдадні вайны, ў красавіку-чэрвені 1812 г., на правым беразе Бярэзіны перад мостам на шляху ў Барысаў (на правым беразе горада яшчэ не было) пачалося будаўніцтва земляных умацаванняў.

Пад кіраўніцтвам ваенных інжынераў працавала ў асноўным мясцовае насельніцтва. Планавалася ўсталяваць артылерыйскія батарэі, аднак да пачатку наступа Напалеона іх узвядзенне не было скончана.

Цікава, што ў 1813 г. палонныя французы дабудавалі і аднавілі пашкоджаны ваеннымі дзеяннямі рэдут. З 1926 г. паводле пастановы СНК БССР гэтыя земляныя збудаванні лічацца помнікам гісторыі, пра што сведчыць інфармацыйная стэла, пастаўленая ў 1985 г.

Мемарыяльны комплекс у Брылях

За 500 метраў ад вёскі, на правым беразе Бярэзіны, на тым месцы, дзе ў сярэдзіне лістапада 1812 г. адбывалася французска-расійская бітва знаходзіцца мемарыял, прымеркаваны да гэтай гістарычнай падзеі. З’явіўся ён у 1912 г. з нагоды 100-годдзя з дня перамогі у знак памяці пра палеглых расійскіх воінаў, аднак прастаяў – толькі 8 гадоў: у 1920 г. помнік быў разбураны палякамі, захаваўся толькі маналітны пастамент.

У 1962 г. да 150-годдзя памятнай бітвы быў пастаўлены новы 3-метровы помнік – стэла прызматычнай формы з умантаванымі ў яе чыгуначнымі плітамі. На іх – рэльефныя выявы воінаў каля гарматы з карцеччу і сялян з рагацінамі і віламі ў руках.

Побач з помнікам знаходзіцца мемарыяльны гай з дзевяццю брацкімі магіламі расійскіх салдат.

Мемарыяльныя помнікі ў Студзёнцы

Непадалёк ад вёскі Студзёнка, на левым беразе Бярэзіны, таксама маецца свой мемарыяльны комплекс у гонар расійскіх воінаў. Ён уяўляе сабой камень-валун з памятным надпісам і пастаўлены быў у 1962 г. да 150-годдзя перамогі над арміяй Напалеона.

Недалёка ад яго, за 500 метраў на паўночны ўсход ад вёскі, каля дарогі Барысаў-Зэмбін знаходзіцца абеліск, пастаўлены ў 1965 г. у гонар вядомай падзеі.

Таксама не так даўно ў вёсцы з’явіўся і французскі мемарыял: помнік палеглага аголенага воіна на сцягу, дрэўка якога ўздымае ў неба арол.

Брацкая магіла французскіх жаўнераў у Студзёнцы

Сімвалічна, што непадалёк ад Студзёнкі было вырашана пахаваць французаў, якія палеглі на беларускіх землях у 1812 г. Першае французскае пахаванне на грамадзянскіх могілках вёскі адбылося 25 лістапада 2007 г.: тут пахавалі рэшткі 223 жаўнераў, знойдзеных каля в. Селішча Вілейскага р-на.

Праз год тут перазахавалі рэшткі 108 жаўнераў, знойдзеныя ў Барысаве, а ў 2012 г. яшчэ 110 рэштак жаўнераў Вялікай арміі, знойдзеных каля в. Гарбаўшчына Лагойскага р-на. Над пахаваннямі знаходзяцца гранітныя мемарыяльныя шыльды і помнік аўтарства барысаўскага скульптара Мікалая Капшая.

“Дом Напалеона” у Старабарысаве

У Старабарысаве ў ноч з 13 на 14 лістапада 1812 г. спыняўся Напалеон. Лічыцца, што заночыў французскі імператар ў доме кіраўніка маёнтка, ад якога з пачатку ХІХ ст. нічога, апроч прыгожай легенды, не засталося.

Напрыканцы ХІХ ст. гэты будынак быў грунтоўна рэстаўраваны і дабудаваны, а ў савецкі час неаднаразова перабудоўваўся і цалкам страціў свой пачатковы выгляд і гістарычнае значэнне.

Тым не менш напачатку ХХ ст. Раманавы (царская сям’я была ўласнікам старабарысаўскага маёнтка) ганарыліся гэтым будынкам: найбольш шаноўныя госці сядзібы заставаліся ночыць менавіта тут. У будынку на той час было 12 пакояў, сенцы і хатняя капліца.

Алесь Лапо.
Обсудить в чате
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
Спорт
СМИ: Домрачева и Бьорндален переехали в Монако
Общество
«Кто этими чудиками должен заниматься?» Идет сбор подписей за обязательную установку номерных знаков на велосипедах, самокатах, сигвеях
Экономика
Брать или не брать. Как Беларусь идет по опасной дорожке
Общество
У тех, кто использует эмодзи в переписке, свидания чаще заканчиваются «успешно»
Общество
За решеткой за 250 долларов взятки. В чем обвиняют фигурантов самого массового «дела медиков»
Экономика
Как отмена виз «на закупы» и торговли в воскресенье повлияли на траты белорусов в магазинах Польши
Новости Борисова
Фото дня. 2-я поликлиника Борисова посвежела
Общество
Для этих трех знаков Зодиака конец 2019 года будет особенно счастливым
Новости Жодино
В Жодино токсикоман нюхал клей на автобусной остановке
Новости Борисова
Горячая вода, стиральные машины и видеокамеры. Как меняется жизнь солдат в Печах
Новости Жодино
«Раскатал» валик. В Жодино рабочий во время ремонта написал нецензурное слово в подъезде
ВСЕ НОВОСТИ

Конвертер

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
ВСЕ НОВОСТИ
Loading...