Спадчына

Шыльды без гісторыі: па слядах старэйшых барысаўскіх вуліц

Паспрабуем прасачыць лёс старэйшых барысаўскіх вуліц і знайсці іх на сённяшняй мапе горада.

14 декабря 2014, 18:50
1694
Спадчына EX-PRESS.BY
0

У 1680 годзе ў Барысаве было ўсяго дзевяць вуліц, у 1817 г. колькасць гарадскіх дарог павялічылася да дванаццаці. Паспрабуем прасачыць лёс старэйшых барысаўскіх вуліц і знайсці іх на сённяшняй мапе горада.

Першая ўзгадка пра вуліцы Барысава фігуруе ў інвентарнай кнізе 1680 г. У горадзе на той час было 382 дамы і дзевяць вуліц. Адразу скажам, што ніводная з тых старадаўніх назваў барысаўскіх вуліц да нашага часу не захаваліся. 

Відаць, што найбольш істотнымі барысаўскімі вуліцамі 1680 г. былі Замкавая і Аршанская, бо яны мелі свае адгалінаванні, завулкі. На цяперашняй мапе Барысава іх не знойдзем: колішняя Замкавая вуліца захавала свае абрысы і цяпер носіць імя Горкага; Аршанская ж, верагодна, у пачатку ХІХ ст. была перайменавана ў Маскоўскую, а, пазней, ў ХХ ст. – у вуліцу Дзяржынскага. У цэлым з 1680 г. да 1817 г. (у гэтым годзе Яўстах Тышкевіч выдаў “Апісанне Барысаўскага павета”, дзе пералічыў усе барысаўскія вуліцы), у горадзе захавалі свае назвы толькі дзве вуліцы – гэта Полацкая і Млынавая. Але ж Полацкая вуліца на пачатак ХІХ ст. ужо не вяла да крывіцкай сталіцы, была тупіковай (зараз гэта частка Лапаціна, ад рынку ў бок вуліцы Яраша), пра цяперашняе ж месцазнаходжанне Млынавай – нічога не вядома.

Апроч таго ў Барысаве 1680 г. былі Созская (яшчэ варыянты – Соская, ці Саская), Маставая, Палынская (ці Бярэзінская), Аніськоўская і Забалотная вуліцы – іх знаходжанне ў сучасным горадзе таксама недаследавана. Ёсць верагоднасць, што яны маглі знікнуць у выніку перапланіроўкі горада, якая ажыццяўлялася з 1800 г.

Згодна з праектам перапланіроўкі Барысава, горад было вырашана падзяліць на роўныя кварталы. Ад плошчы павінны былі адыходзіць чатыры галоўныя вуліцы – Мінская, Полацкая, Лепельская і Маскоўская. Галоўнымі транспартнымі артэрыямі з’яўляліся адзіныя на 1817 г. брукаваныя вуліцы – Маскоўская і Мінская. Маскоўская ў сучаснасці , як гаварылася вышэй,– стала ўсходняй часткай вуліцы Дзяржынскага, а Мінскую праглынула вуліца 3-га Інтэрнацыяналу (ад завода агрэгатаў да пошты). Апошняя вуліца (ад пошты да вуліцы Яраша) ўключыла ў сябе яшчэ адну значную гістарычную вуліцу Барысава пачатку ХІХ ст., часткова брукаваную на на той час Лепельскую вуліцу.

Дарэчы Мінскую вуліцу ў сучасным Барысаве было вырашана аднавіць у іншым месцы: яна заняла месца яшчэ адной вулачкі пачатку ХІХ стагоддзя – Юрыдычнай (відаць, там знаходзілася юрыдыка, частка горада, якая не падпарадкоўвалася гарадской уладзе; з-за блізкасці касцёла можна меркаваць, што належала яна каталіцкай царкве). Нягледзячы на назву дадзеная вуліца ніколі не вяла ў Мінск, з той прычыны, бо тут была ці не самая шырокая Бярэзіна – мост гістарычна знаходзіўся на некалькі соцень метраў ніжэй па плыні ракі.

Віленская вуліца яшчэ ў 1817 г. не вяла ў бок старадаўняй вялікалітоўскай сталіцы, у савецкі час яе было вырашана перайменаваць ў Камсамольскую. Апошняя ўвабрала ў сабе яшчэ і гістарычную Савуцінскую вуліцу. Харугвенная вуліца, паходжанне назвы якой Я. Тышкевіч звязваў з размяшчэннем тут харугвеннага дома, ў цяперашні час праглынула вуліца Лапаціна (ад рынку ў бок вуліцы Гогаля).

У савецкі час з мапы Барысава зніклі яшчэ дзве вуліцы: Палынская (стала часткай вуліцы Дзяржынскага) і Салдацкая Слабада (досыць лагічна перайменавана ў Чырвонаармейскую). Яшчэ адна з вуліц, пазначаных ў краязнаўчым нарысе Я. Тышкевіча не перажыла і ХІХ ст. – гэта вуліца Шведская. Пэўна з палітычных прычын яна атрымала нейкую больш патрыятычную назву.
Нават кароткі агляд зменаў у назвах найстарэйшых барысаўскіх вуліц дае падставы меркаваць, што і цяперашнім назвам засталося нядоўга красавацца на гарадскіх шыльдах.

Cучасная схема вуліц гістарычнай часткі Барысава.
Алесь Лапо.
Обсудить в чате
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
Спорт
СМИ: Домрачева и Бьорндален переехали в Монако
Общество
«Кто этими чудиками должен заниматься?» Идет сбор подписей за обязательную установку номерных знаков на велосипедах, самокатах, сигвеях
Экономика
Брать или не брать. Как Беларусь идет по опасной дорожке
Общество
У тех, кто использует эмодзи в переписке, свидания чаще заканчиваются «успешно»
Общество
За решеткой за 250 долларов взятки. В чем обвиняют фигурантов самого массового «дела медиков»
Экономика
Как отмена виз «на закупы» и торговли в воскресенье повлияли на траты белорусов в магазинах Польши
Новости Борисова
Фото дня. 2-я поликлиника Борисова посвежела
Общество
Для этих трех знаков Зодиака конец 2019 года будет особенно счастливым
Новости Жодино
В Жодино токсикоман нюхал клей на автобусной остановке
Новости Борисова
Горячая вода, стиральные машины и видеокамеры. Как меняется жизнь солдат в Печах
Новости Жодино
«Раскатал» валик. В Жодино рабочий во время ремонта написал нецензурное слово в подъезде
ВСЕ НОВОСТИ

Конвертер

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
ВСЕ НОВОСТИ
Loading...