Спадчына

Перадмаставое ўмацаванне Барысава

На сённяшні момант барысаўскі тэт-дэ-пон найбольш захаваны помнік фартыфікацыі пачатку ХІХ ст. у Беларусі.

01 февраля 2015, 22:27
37850
Спадчына EX-PRESS.BY
0

Тыльзіцкі мір 1807 г. хоць і ўсталяваў хісткую стабільнасць у узаемадачыненнях Францыі і Расійскай імперыі, аднак наклаў на апошнюю зняважлівыя знешнепалітычныя абмежаванні. У 1810 г. стала зразумелым, што вайна паміж мацнейшымі краінамі кантынентальнай Еўропы непазбежная. Расія пачала рыхтавацца да абарончай вайны і ўзводзіць лінію абарончых збудаванняў. Сярод такіх умацаванняў значылася перадмаставое ўмацаванне Барысава, ці на французскі манер “тэт-дэ-пон”.

Пачаткова планавалася пабудаваць абарону бярэзінскай пераправы на ўсход ад Зэмбіна: у месцы, дзе рака Гайна ўпадае ў Бярэзіну. Аднак дадзенае будаўніцтва патрабавала важкіх фінансавых уліванняў і цэлы час пераносілася на больш позні перыяд. У якасці больш эканомнай і часовай меры было вырашана пабудаваць тэт-дэ-пон на тэрыторыі будучага Новага Барысава. Была вырашана на поўдзень ад вёскі Дымкі ўзвесці два рэдуты, а на левым баку Бярэзіны – перадмаставое ўмацаванне. Так аказалася, што на момант нападу Напалеона на Расію гэтае ўмацаванне было адзіным у Барысаўскім павеце.

Дакументы сведчаць, што будаўніцтва ўмацаванняў у Барысаве распачалося ўзімку 1812 г. Для гэтых мэтаў у лютым у Барысаў былі накіраваныя два запасных батальёна і мінёрная рота. У сакавіку да працы былі далучаны запасныя яшчэ двух батальёнаў, аднак і гэтага недастаткова. У красавіку 1812 г. ваенны міністр Барклай дэ Толі даў указанне мінскаму губернатару прыцягнуць да фартыфікацыйных работ мясцовых жыхароў і плаціць за тое па 15 капеек у дзень.

На 25 чэрвеня, калі наступ Напалеона ўжо разгарнуўся барысаўскія ўмацаванні яшчэ не былі гатовыя, не хапала ані людской, ані артылерыйскай падтрымкі (380 чалавек двух запасных егерскіх батальёна і 16 арудзій), каб паспяхова абараняць горад. Калі 30 чэрвеня да Барысава наблізіліся французскія войскі і акалілі абаронцаў барысаўскага тэт-дэ-пона, кіраўнік апошніх палкоўнік А. Грэсэр даў загад адступаць. Перад гэтым гарматы, прымацаваныя да абарончых збудаванняў былі закляпаны, фураж і правіянт знішчаны, а асноўны мост праз Бярэзіну – спалены.

Пасля таго як горад занялі французы, Напалеон загадаў знішчыць недабудаваныя ўмацаванні. У той момант французскі імператар не ведаў, што яны яшчэ адыграюць сваю ролю падчас яго адступлення. У пачатку лістапада рэдуты занялі вайсковыя часткі адмірала П. Чычагава і тым самым перакрылі магчымасць адступлення праз горад.

Вясной 1813 г. барысаўскія ўмацаванні былі адноўленыя, у тым ліку з прыцягненнем французскіх ваеннапалонных. Аднак сваё стратэгічнае значэнне яны згубілі назаўжды. З 1926 г. паводле пастановы СНК БССР гэтыя земляныя збудаванні лічацца помнікам гісторыі, пра што сведчыць інфармацыйная стэла, пастаўленая тут ў 1985 г. У 2002 г. побач з помнікам з’явіліся дзве гарматы часоў вайны 1812 г.

Найбольш аўтарытэтны беларускі даследчык падзей 1812 г. Андрэй Лукашэвіч зазначае, што на сённяшні момант барысаўскі тэт-дэ-пон найбольш захаваны помнік фартыфікацыі пачатку ХІХ ст. у Беларусі.

Алесь Лапо. Фота: viptur.by, tut.by, liberte.ru
Обсудить в чате
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
Спорт
СМИ: Домрачева и Бьорндален переехали в Монако
Общество
«Кто этими чудиками должен заниматься?» Идет сбор подписей за обязательную установку номерных знаков на велосипедах, самокатах, сигвеях
Экономика
Брать или не брать. Как Беларусь идет по опасной дорожке
Общество
У тех, кто использует эмодзи в переписке, свидания чаще заканчиваются «успешно»
Общество
За решеткой за 250 долларов взятки. В чем обвиняют фигурантов самого массового «дела медиков»
Экономика
Как отмена виз «на закупы» и торговли в воскресенье повлияли на траты белорусов в магазинах Польши
Новости Борисова
Фото дня. 2-я поликлиника Борисова посвежела
Общество
Для этих трех знаков Зодиака конец 2019 года будет особенно счастливым
Новости Жодино
В Жодино токсикоман нюхал клей на автобусной остановке
Новости Борисова
Горячая вода, стиральные машины и видеокамеры. Как меняется жизнь солдат в Печах
Новости Жодино
«Раскатал» валик. В Жодино рабочий во время ремонта написал нецензурное слово в подъезде
ВСЕ НОВОСТИ

Конвертер

ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
20 лет за 20 секунд: как менялся Путин
Происшествия
«На связи Orwell! Счастливого полета!». Что известно о группировке, «заминировавшей» здания в Минске, и почему их сложно найти
Общество
«Просто дверь туго открывется». Как чиновник в Слониме проводил «прием граждан» за закрытыми дверями
Политика
Лукашенко: «Не можешь сделать сегодня, скажи, что сделаешь завтра»
Спорт
Футбол. Высшая лига. "Шахтер" разгромил "Слуцк" и другие матчи
Политика
Пустота в авторитарной рамке. Лукашенко озаботился идеологией перед выборами
Общество
«Богдан». В Вилейском районе неизвестные били собаку молотком, сверлили дрелью и выбросили животное в уборную
Происшествия
Испытали надгробия на прочность. 10-летний мальчик и 7-летняя девочка повредили 30 надмогильных памятников в Лиде
Общество
В инстаграме появился секси-аккаунт помидора. Фото
Общество
Пять причин, почему не стоит делать маски из овощей и фруктов
ВСЕ НОВОСТИ
Loading...